Słownik

wg ustawy o wspieraniu przedsięwzięć termo modernizacyjnych jest to opracowanie określające zakres oraz parametry techniczne i ekonomiczne przedsięwzięcia termom renowacji ze wskazaniem optymalnego rozwiązania (w szczególności z punktu widzenia kosztów realizacji tego przedsięwzięcia oraz oszczędności energii). Audyt energetyczny budynku obejmuje:

• analizę i ocenę aktualnego stanu technicznego budynku oraz systemów ogrzewania i wentylacji pomieszczeń
• wyspecyfikowanie możliwych wariantów zabiegów termo modernizacyjnych
• wybór wariantu najbardziej opłacalnego i ustalenie zakresu termomodernizacji budynku.

wg normy PN-EN ISO 13790 to obliczenia obejmujące straty i zyski ciepła przez przenikanie ciepła przez wszystkie przegrody ogrzewanego pomieszczenia, oraz ciepło niezbędne do podgrzewania powietrza wentylacyjnego do temperatury wewnętrznej.

popularne określenie budynku o niskim zużyciu energii. Sprzyja temu określone rozwiązanie architektoniczno – budowlane wraz z odpowiednim wyposażeniem instalacyjnym.

rodzaj charakterystyki jakościowej, informujący pośrednio o wielkości zapotrzebowania na energię przy eksploatacji obiektu zgodnej z jego przeznaczeniem.

ciepło przekazywane na drodze przewodzenia, konwekcji lub promieniowania bez powodowania zmiany stany skupienia czynników biorących udział w jego wymianie; nazywane również ciepłem odczuwalnym.

cecha materiału budowlanego informująca o intensywności przyswajania ciepła przez materiał na powierzchni jego styku z innym materiałem lub ciałem fizycznym.

określenie budynku o bardzo niskim zużyciu energii, szczególnie ukierunkowanego na pasywne jej pozyskiwanie  z otoczenia oraz maksymalne, ograniczenie czasu wykorzystania konwencjonalnego źródła ciepła w ciągu roku, do jego eliminacji włączenie. Ich spełnienie skutkuje bardzo niskim wskaźnikiem zapotrzebowania na energię cieplna do ogrzewania pomieszczeń niezależnie od uwarunkowań.

nauka o  funkcjonowaniu w przyrodzie wzajemnych zależności między organizmami a ich żywym i nieożywionym środowiskiem.

racjonalne użytkowanie, korzystanie z czegoś (np.. domu, instalacji) w sposób minimalizujący straty ekonomiczne.

zmiana temperatury przypadająca na jednostkę wysokości. Pionowy gradient temperatury powietrza w ogrzewanym pomieszczeniu charakteryzuje jego rozkład, wpływający na stopień odczucia komfortu cieplnego i jest związany ze sposobem, rodzajem ogrzewania i  rozmieszczeniem elementów grzewczych.

wymiennik ciepła umieszczony w gruncie, jako poziomy kolektor rurowy o znacznej powierzchni, zagłębiony, co najmniej 20 cm niżej, niż sięga strefa przemarzania gruntu. W okresie zimowym służący do bezpośredniego wstępnego nagrzania powietrza np. wentylacyjnego, a chłodzenia go w okresie lata. W wypadku stosowania pompy ciepła, to pionowa sonda głębinowa umieszczona w odwiercie o odpowiedniej głębokości (nawet do 100m), stanowiący tzw. dolne źródło ciepła niskotemperaturowego dla pompy ciepła.

element instalacji grzewczej przekazujący do otoczenia ciepło doprowadzone do niego w nośniku - medium np. woda. W zależności od przewagi sposobu przekazywania ciepła: na drodze konwekcji albo promieniowania cieplnego, grzejniki dzieli się na konwekcyjne i radiacyjne. Typowy grzejnik konwekcyjny to płytowy, lub żeberkowy element grzejny umieszczony pod oknem. Natomiast przez promieniowanie ciepło jest oddawane głównie z powierzchni grzewczej np. podłogę lub ścianę grzewczą.

nieprzyjemny, niepożądany, a nawet szkodliwy dla zdrowia dźwięk zakłócający warunki dobrego samopoczucia.

zestaw urządzeń, zespołów i elementów służących jednemu celowi użytkowemu, technologicznemu.

w procesie budowlanym:

• prawnie - osoba fizyczna lub prawna podejmująca się budowy albo rozbudowy obiektu budowlanego i będącą uczestnikiem procesu inwestycyjnego.
• potocznie - właściciel lub działający w jego imieniu zarządca obiektu budowlanego, często równocześnie użytkownik budynku albo jego mieszkaniec.

zabezpieczenie przestrzeni użytkowej lub konstrukcji przed niepożądanym oddziaływaniem różnych czynników zewnętrznych (otoczenia). Z uwagi na rodzaj czynnika, w budownictwie  rozpatruje się izolację ciepłochłonną (termoizolację), wodochronną lub parochronną  (hydroizolację lub paraizolację), wiatrochronną bądź dzwiękochronną (akustyczną).

fizyczna właściwość materiału, materiału budowlanego, a także jedna z właściwości użytkowych wyrobu budowlanego, charakteryzująca  zdolność ochronną przed wpływem niepożądanych czynników; izolacyjność cieplna (termiczna), szczelność przeciwwodna, przeciwwilgociowa, przezroczystość, izolacyjność akustyczna.

jedna z najważniejszych z punktu widzenia ochrony cieplnej, właściwość charakteryzująca odporność elementu budynku lub całej przegrody (ściany, stropu) ogrzewanego pomieszczenia na przenikanie-ucieczkę ciepła z niego. Izolacyjność cieplna jest najczęściej realizowana materiałem termoizolacyjnym. Umiejscowienie warstwy izolacji cieplnej w przegrodzie budowlanej nie ma żadnego wpływu na jej opór cieplny, natomiast jest  decydujące o rozkładzie temperatury w niej  i zdolności przegrody do akumulowania ciepła. Generalnie obowiązuje zasada;  warstwę izolacji cieplnej umieszcza się po stronie chłodnej przegrody (na zewnątrz).

zbiór dostosowanych charakterystycznych parametrów wpływających na przydatność użytkową urządzenia, systemu, obiektu budowlanego, a odróżniających je od innych, służących do zaspokojenia przewidywanych potrzeb użytkownika.

charakterystyczny zestaw zjawisk atmosferycznych wynikający z położenia geograficznego i topograficznego określony na podstawie wieloletnich badań i obserwacji meteorologicznych. Można wyróżnić:

• makroklimat, zwany potocznie klimatem dotyczącym obszaru, co najmniej regionu
• mezoklimat, inaczej klimat lokalny-miejscowy
• mikroklimat, charakterystyczny dla warunków panujących na niewielkim obszarze. Pojęcie to jest również używane do określania warunków cieplno - wilgotnościowych  i higieniczno-zdrowotnych w pomieszczeniach.

system wentylacji mechanicznej, zapewniający utrzymanie w pomieszczeniach, wymaganych parametrów, jakości powietrza na zadanym poziomie (temperatura, wilgotność, stopień czystości), w ustalonym w czasie i określonej przestrzeni, niezależnie od zmieniających się warunków zewnętrznych, zwłaszcza cieplno – wilgotnościowych. Mianem klimatyzacji określa się potocznie proces schładzania powietrza w pomieszczeniach urządzeniami zwanymi klimatyzatorami.

rodzaj urządzenia obrabiającego powietrze pod względem  temperatury, wilgotności, stopienia czystości. W zależności od miejsca umieszczenia źródła chłodu (zimna), może to być:

• klimatyzator autonomiczny, jeśli źródło chłodu znajduje się w jego obudowie,
• klimatyzator typu split, (najpopularniejszy), jeśli agregat chłodniczy,  wraz ze skraplaczem i chłodzącym go wentylatorem, znajduje się w jednostce zewnętrznej połączonej z wewnętrzną  układem przewodów czynnika chłodniczego.

urządzenie, źródło ciepła przygotowujące  wodę grzewczą.  Urządzenie jest opalane paliwem stałym, gazowym, ciekłym  albo zasilanym prądem elektrycznym.

kocioł  do celów grzewczych i przygotowania przepływowo ciepłej  wody użytkowej (ewentualnie z małym zasobnikiem ciepłej wody).

kocioł tylko do celów grzewczych z możliwością wykorzystania go do przygotowania ciepłej wody w zasobniku (bojlerze).

opalany gazem, nowoczesny kocioł grzewczy o sprawności powyżej 100%. Sprawność ta jest osiągana poprzez dodatkowy wymiennik ciepła służący do schładzania spalin w celu odzyskania zawartego w nich ciepła utajonego, czemu towarzyszy skraplanie się pary wodnej. Powstający kondensat ma odczyn kwaśny i z tego powodu urządzenie wymaga starannej ochrony przeciwkorozyjnej. Może być jeno lub dwu funkcyjny oraz dwufunkcyjny z zasobnikiem.

wymiennik ciepła, w którym na absorberze następuje zamiana promieniowania słonecznego w ciepło. W zależności od czynnika, kolektory dzieli się na wodne i powietrzne. Natomiast w zależności od kształtu absorbera, rozróżnia się płaskie lub rurowe.

stan, w którym zdrowy człowieka normalnie ubrany i nie wykonujący ciężkiej pracy fizyczne jest zadowolony z otaczających go warunków środowiska termicznego, w którym przebywa.

otwarte lub zamykane, otwieralnymi drzwiczkami palenisko paliwa stałego, najczęściej drewna, z kominem odprowadzającym dym. Współczesne zestawy kominkowe mają zamkniętą komorę spalania oraz możliwość podłączenia do sieci kanałów ogrzewania powietrznego, czasami wodnego. Żadne inne urządzenie grzewcze nie służy równocześnie dekoracji i produkcji ciepła.

problem dyskomfortu cieplnego w pomieszczeniu, polegający na nieprzyjemnym odczuciu kontaktu np. bosych stóp z posadzką wykonaną z materiału o dużej ciepłochłonności, np. terakota, w wyniku, czego, zbyt niska jest temperatura styku, lub efekt wypromieniowania ciepła z ciała do zimnej ściany zewnętrznej. (efekt gęsiej skórki).

kocioł, w którym ciepło jest wytwarzane w wyniku spalania paliw stałych, ciekłych lub gazowych, albo źródło  wykorzystujące energię elektryczną.

miara intensywnej wentylacji pomieszczeń, określająca ile razy w ciągu godziny przepływa przez nie strumień powietrza o objętości równej objętości danego pomieszczenia.

umiejscowienie każdego elementu zagospodarowania przestrzeni, a w szczególności usytuowanie budynku w terenie i na działce budowlanej. Lokalizacja ma znaczenie dla jego charakterystyki energetycznej, wpływa na zapotrzebowanie na ciepło do ogrzewania pomieszczeń ze względu na warunki temperaturowe, wietrzność oraz różną dostępność promieniowania słonecznego

materiały charakteryzujące się dużym oporem cieplnym. Zgodnie z normą PN-89/B-04620 – to materiał o współczynniku przewodzenia ciepła nie większym niż 0,175 W·m^-1·K^-1, przeznaczony do izolacji ciepłochronnej przegród budowlanych, rurociągów lub urządzeń o różnym przeznaczeniu. Obecnie do dobrych materiałów termoizolacyjnych zalicza się te o współczynniku przewodzenia ciepła z reguły nieprzekraczającym 0,100 W·m^-1·K^-1 (wg Instytutu Techniki Budowlanej – „w zasadzie nie większym niż 0,065 W·m^-1·K^-1”). Za szczególnie efektywne uznaje się materiały termoizolacyjne o współczynniku przewodzenia ciepła mniejszym niż 0,050 W·m^-1·K^-1.

warunki cieplno – wilgotnościowe panujące w pomieszczeniu, ukształtowane w efekcie pracy różnych urządzeń, systemów technicznych, odczuwane przez użytkownika w wyniku jednoczesnego oddziaływania temperatury, sposobu emisji ciepła, wilgotności względnej, prędkości ruchu powietrza, a także temperatury otaczających go przegród budowlanych.

zwana też strumień ciepła. Jest to  ilość ciepła w czasie trwania jego przepływu przez określoną powierzchnię.

działanie z najnowszą wiedzą  skierowane na podwyższenie standardu technicznego obiektu, w tym także instalacji technicznych budynku, przy racjonalnym wykorzystaniu najnowszych materiałów, technologii i urządzeń.

w zapisie matematycznym iloraz energii całkowitego promieniowania słonecznego i pola powierzchni, na którą ono pada w określonym przedziale czasu (godzina, dzień, miesiąc, rok).

źródło ciepła korzystające z innych zasobów niż paliwa kopalne, paliwa organiczne, a więc z energii pozyskanej z odnawialnych źródeł energii.

praktyczna i teoretyczna wiedza z zastosowania fizyki  budowli oparta o aspekty ekonomiczne, ukierunkowana na ograniczenie intensywności wymiany ciepła między ogrzewanymi zimą, a latem chłodzonymi pomieszczeniami, a ich otoczeniem, w celu ekonomicznego utrzymania temperatury wewnętrznej pomieszczeń na wymaganym poziomie.

źródła pozyskujące i przetwarzające energię słoneczną niezakumulowaną lub zakumulowaną: energia geotermalna, cieki i zbiorniki wodne, grunt, powietrze oraz urządzenia wykorzystujące pływy morskie, energię wiatru, biomasę, biogaz.

rekuperacja; proces wymiany ciepła mający na celu wykorzystanie ciepła zawartego np. w usuwanym z budynku powietrzu.

sposób ogrzewania, w którym ciepło jest wytwarzane  w jednym źródle i rozprowadzane systemem rur do grzejników w poszczególnych pomieszczeniach. Obecnie jest to dominujący (tradycyjny) sposób ogrzewania konwekcyjnego budynków o różnym przeznaczeniu.

ogrzewanie pomieszczeń grzejnikami konwekcyjnymi elektrycznymi, piecami akumulacyjnymi lub może to być ogrzewanie podłogowe z wykorzystaniem kabli elektrycznych pod posadzką.

sposób ogrzewania (centralnego) radiacyjnego.   W tym sposobie ogrzewania ciepło jest oddawane przez promieniowanie cieplne. Elementami grzejnymi mogą być strop (ogrzewanie sufitowe stosowane głownie w halach), ściany (ogrzewanie ścienne, zdobywające rynek ) albo najczęściej podłoga (ogrzewanie podłogowe, obecnie najpopularniejsze). W tych elementach budynku umieszcza się wodną wężownicę rurową, kable elektryczne lub kanały powietrzne.

rodzaj ogrzewania konwekcyjnego, najczęściej centralnego, w którym nośnikiem ciepła jest powietrze. Wywodzi się ze starożytnego systemu zwanego hypocaustum. Obecnie coraz częściej jest brane pod uwagę również w nowoczesnych, niskoenergochłonnych budynkach mieszkalnych.

świadome zaplanowane i zaprojektowane bierne wykorzystanie słonecznych zysków ciepła od nasłonecznienia do ogrzewania pomieszczeń, szczególnie w domach niskoenergochłonnych i pasywnych.

najpopularniejszy sposób rozprowadzenia ciepła. Nośnikiem ciepła jest woda doprowadzana do poszczególnych grzejników lub wężownic systemem rur.

ciało stałe, ciecz lub gaz, wykorzystywane w procesie spalania do uzyskania ciepła w źródle ciepła.

urządzenie grzewcze służące do miejscowego przygotowania ciepłej wody użytkowej. Ze względu na sposób pracy podgrzewacze mogą być pojemnościowe (zasobnikowe) i przepływowe.

urządzenie, maszyna służąca do przetłaczania np. wody w instalacji rurowej z poziomu niższego na wyższy, lub wywołująca ruch tej wody w zamkniętym systemie rur-instalacji,  wskutek wytworzonej przez wirnik  różnicy ciśnienia między króćcem  ssawnym a tłocznym.

urządzenie, za pośrednictwem, którego ciepło pobierane z ośrodka o niższej temperaturze jest przekazywane do ośrodka o wyższej temperaturze w wyniku doprowadzenia z zewnątrz energii napędowej (elektrycznej albo mechanicznej) i wykonania pracy przez sprężarkę (sprężarkowa pompa ciepłą) lub przez doprowadzenie dodatkowego ciepła (absorpcyjna pompa ciepła). Jest to obecnie szybko taniejące, czyste, bezobsługowe, bezpieczne, ekologiczne i tanie w eksploatacji źródło ciepła. Szczególnie sprawdza się energetycznie w połączeniu z systemem płaszczyznowego, radiacyjnego sposobu przekazywania ciepła; ogrzewanie ścienne, podłogowe.

parametry fizyczne i chemiczne powietrza w pomieszczeniu, odnoszone do parametrów czystego i świeżego powietrza atmosferycznego. Jakość powietrza wewnętrznego, oprócz warunków cieplno – wilgotnościowych ma bezpośredni wpływ, na  jakość mikroklimatu pomieszczeń.
O dobrej, jakości powietrza można mówić wtedy, gdy jego skład, wilgotność i jonizacja są naturalne. Zła, jakość powietrza wewnętrznego jest jedną z głównych przyczyn alergii, chorób dróg oddechowych oraz występowania syndromu chorego budynku.

dokumentacja określająca sposób technicznego rozwiązania obiektu budowlanego, niezbędny do uzyskania pozwolenia na budowę. Zgodnie z zawartymi w przepisach prawnych wymaganiami szczegółowymi, projekt budowlany budynku powinien, między innymi, zawierać jego projektowaną charakterystykę energetyczną, sporządzoną ujednoliconą metodą przedstawioną na ujednoliconym formularzu. Dobrze jest zlecić projekt – koncepcje sposobu ogrzewania domu. Może to znacznie obniżyć koszty realizacji, eksploatacji i pozwoli uniknąć wielu błędów i przestarzałych rozwiązań.

promieniowanie elektromagnetyczne emitowane z powierzchni Słońca w przestrzeń kosmiczną we wszystkich kierunkach, w tym na Ziemię

jeden z objawów dyskomfortu cieplnego w pomieszczeniu, polegający na nieprzyjemnym lokalnym ochłodzeniu ciała człowieka na skutek ruchu (przepływu, cyrkulacji) powietrza z prędkością nadmierną w stosunku do jego temperatury.

element obiektu budowlanego oddzielający go od otoczenia i wydzielający  pomieszczenia w tym obiekcie.

przegroda budowlana stykająca się jedną swoją powierzchnią z powietrzem zewnętrznym lub z gruntem.

nie normatywny wzrost temperatury w pomieszczeniu ogrzewanym ponad jej wartość niezbędną lub wymaganą, spowodowany przewagą zysków nad równoczesnymi stratami ciepła. Przegrzewanie pomieszczeń jest ewidentnym przykładem marnotrawstwa ciepła i braku komfortu cieplnego. Może być przyczyną przegrzania organizmu, a tym samym powodem choroby.

urządzenie z wymiennikiem ciepła, w którym wymiana ciepła między dwoma czynnikami zachodzi w sposób ciągły. Ten rodzaj wymiennika, przeważnie o krzyżowym układzie przepływu, jest najczęściej stosowany do odzyskiwania ciepła z powietrza wentylacyjnego w budynkach mieszkalnych. Urządzenie to pozwala zaoszczędzić znaczne ilości ciepła na cele wentylacji.

w bilansie cieplnym pomieszczenia, budynku,  ciepło uciekające do otoczenia. Jest to ciepło przenikające przez przegrody budowlane (strata ciepła na drodze przenikania) oraz ciepło zawarte w usuwanym powietrzu.

w pomieszczeniu, zwłaszcza przeznaczonym na stały pobyt ludzi, strefa o wysokości do 2 m  od poziomu podłogi, w której należy utrzymywać wymagane warunki  komfortu cieplnego.

sporządzony wg ujednoliconego wzoru dokument zawierający wynik oceny, jakości energetycznej obiektu budowlanego, w tym wartość obligatoryjnego wskaźnika oceny charakterystyki energetycznej budynku, jego części bądź pojedynczego lokalu mieszkalnego oraz dodatkowe informacje w zakresie zgodnym z obowiązującymi przepisami.

spójny funkcyjnie i uporządkowany wewnętrznie układ niezbędnych elementów mający określoną strukturę i wzajemnie się uzupełniający, np. system ogrzewania, system wentylacji, system instalacyjny

działy techniki zajmujące  się sposobami zapewnienia ludziom właściwych higienicznych i zdrowych warunków życia. Główne zagadnienia to: doprowadzenie wody, odprowadzenie ścieków, ogrzewanie, wentylacja i klimatyzacja.

to zgodna z obowiązującymi przepisami techniczno – budowlanymi umowna temperatura powietrza w pomieszczeniu (wewnętrzna) lub w otoczeniu budynku (zewnętrzna), którą można przyjmować przy projektowaniu i doborze urządzeń grzewczych, wentylacyjnych i klimatyzacyjnych oraz przy sporządzaniu charakterystyki cieplno – wilgotnościowej przegród budowlanych.

zorganizowana wymiana powietrza w pomieszczeniach (wentylacja ogólna) lub tylko w jego częściach (wentylacja miejscowa), realizowana w celu utrzymania w nich wymaganej przez przepisy techniczno – budowlane  akceptowalnej, jakości powietrza. W odróżnieniu od klimatyzacji pomieszczeń, wentylacja nie musi już z założenia zapewnić utrzymania w pomieszczeniach parametrów mikroklimatu, zwłaszcza cieplno – wilgotnościowych, na poziomie ustalonym w czasie i przestrzeni, niezależnie od zmieniających się warunków zewnętrznych. Wentylacja może być naturalna, grawitacyjna działająca na skutek różnicy temperatur i siły wiatru. Mechaniczna działająca pod wpływem urządzeń wentylacyjnych, zwłaszcza wentylatorów.

maszyna służąca do przetłaczania powietrza między dwoma  ośrodkami, w których panuje jednakowe lub prawie jednakowe ciśnienie. Przepływ gazu następuje wskutek różnicy ciśnienia wytworzonej przez wirnik wentylatora.

ilość względna  w stosunku do stanu nasycenia zawartości pary wodnej w powietrzu. Stosunek  masy pary wodnej  zawartej w określonej jednostce objętości powietrza w danej temperaturze do masy pary wodnej nasyconej  zawartej w takiej samej objętości powietrza w tej samej temperaturze.

może być grawitacyjna lub mechaniczna. Wymiana grawitacyjna zachodzi wskutek zmiennego w czasie i przestrzeni oddziaływania lokalnej temperatury oraz wiatru. Jeśli w określony sposób tę  wymianę powietrza organizuje się przez celowe rozmieszczenie szczelin i otworów w obudowie pomieszczeń, to mówi się o naturalnej wentylacji pomieszczeń. Jeśli do tego celu służą urządzenia mechaniczne typu wentylator mówimy o wymianie powietrza mechanicznej.

urządzenie, w którym następuje wymiana ciepła między dwoma czynnikami, mediami przenoszącymi ciepło, stykającymi się ze sobą poprzez przeponę.

nominalne zapotrzebowanie na moc cieplną do ogrzewania pomieszczeń w warunkach obliczeniowych. Powinno być wyliczone na etapie projektu. Bardzo istotna wielkość niezbędna przy  prawidłowym wymiarowaniu mocy cieplnej urządzeń, instalacji, systemów grzewczych budynku w celu pokrycia chwilowych potrzeb cieplnych budynku lub pomieszczenia w określonych warunkach temperaturowych. Ma bezpośredni wpływ na koszty inwestycji i eksploatacji, a pośrednio na mikroklimat i komfort cieplny pomieszczeń.

zbiornik służący do czasowego magazynowania ciepła wykorzystywanego później niż czasie jego ładowania (wyprodukowania)

określenie domu zrealizowanego z ekologicznych materiałów; brak emisji toksyn, gazów, alergenów. Eksploatowany w sposób niezagrażający zdrowiu mieszkańców i zapewniający wymagany komfort; temperatura i wilgotność w zakresie komfortu cieplnego, odpowiednia wymiana powietrza.

urządzenie techniczne służące do celowego wytwarzania ciepła, a także inne źródła emitujące ciepło wskutek przemian energetycznych. Wyróżnia się konwencjonalne źródła ciepła i niekonwencjonalne, którymi w szczególności są odnawialne źródła energii.

w bilansie cieplnym pomieszczenia ilość ciepła pozyskana przez inne źródła niż elementy grzewcze wchodzące w skład systemu  ogrzewania. W praktyce, może to być ciepło promieniowania słonecznego, ciepło emitowane przez  ludzi i zwierzęta, oświetlenie elektryczne, sprzęt gospodarstwa domowego, TV, komputery itp.